Zuurgraad van de bodem

Maar wat is pH?
De pH is een chemische benaming voor de zuurgraad van een oplossing. De pH-waarde is een maat voor de hoeveelheid zuurdeeltjes die in een oplossing voorkomt. De zuurdeeltjes noemen we H+. De afkorting van pH=product van de H-ionen.
De pH kan variƫren tussen 1 en 14. pH 7 noemen we neutraal, pH < 7 noemen we zuur en pH >7 noemen we basisch. De pH-waarde neemt af naarmate er meer zuur in de oplossing zit.

Verlaging van de pH
Verlaging van de pH is bijzonder lastig. Hoewel er zuurwerkende middelen zijn, moet je hiervan dermate grote hoeveelheden gebruiken dat dit op grote praktische, technische en ook financiƫle problemen stuit.
Bij een hoge pH is het verstandiger om de beplanting aan te passen door kalkminnende planten, struiken en bomen toe te passen. Bij grassen is een hoge pH-waarde minder bezwaarlijk. Om te verzuren kan turf gebruikt worden. (Dat doen we liever niet omdat het niet op duurzame wijze gewonnen kan worden (red.)

Verhoging van de pH
Om de pH te verhogen en de grond minder zuur te maken, zijn er twee mogelijkheden: kalk strooien en bodembewerking.
Kalkmeststoffen kunnen alleen verantwoord worden toegepast na een bodemonderzoek, waarbij naast de pH ook het organische stofgehalte en het kleigehalte gemeten worden. Testkitjes die de pH meten blijken in de praktijk niet alleen bijzonder onnauwkeurig in de meting zelf, maar ook het gegeven advies is op zijn minst slecht omdat te weinig rekening wordt gehouden met de bodemeigenschappen. Afhankelijk van onder meer het organische stofgehalte is namelijk de hoeveelheid kalk hoger of lager die nodig is om een pH eenheid te verhogen. Door teveel aan kalk toe te voegen kan definitieve schade ontstaan. Eenmaal gegeven kalk kan niet zomaar weer worden gecompenseerd of verwijderd uit de grond. Kalk spoelt niet snel uit een bodem weg. Een goed bodemonderzoek kun je het beste laten uitvoeren door een gespecialiseerd bedrijf. Je kunt zelf een bodemmonster nemen en dat laten analyseren door o.a. de BLGG in Wageningen.

Welke meststoffen kun je gebruiken
Het gaat bij vrijwel alle kalkmeststoffen om calcium en magnesiumcarbonaten die in de bodem een basische reactie geven en daardoor zuur neutraliseren in de bodem. Er zijn vele variaties in de handel waarbij meestal alleen het magnesiumgehalte en de zuurbindende waarde verschilt.

De verschillende grondsoorten en hun bijbehorende pH
Naast het waterstofbindende vermogen van de klei- en humusdeeltjes is de pH ook sterk afhankelijk van de grondsoort. Heel lichte gronden zijn al bruikbaar bij een pH van ongeveer 4,6 terwijl zware klei pas bruikbaar is vanaf een pH van ongeveer 6,5.

Voedingsopname
Hoe komt het dat planten niet willen groeien als de pH van de bodem niet geschikt is? Bij een bepaalde zuurgraad vormen sommige elementen verbindingen, die niet opneembaar zijn voor de plantenwortels. De elementen zitten dus nog wel in de grond, maar zijn niet beschikbaar voor de planten. Dat leidt dan tot gebreksverschijnselen. 

In deze tabel zie je bij welke pH een element optimaal opgenomen kan worden. 
Optimale pH-waarde voor de diverse plantgroepen
Gazons: 6.0-7.0
Borders algemeen: 5.5-6.5
Kalkminnende planten: 6.0-7.0
Zuurminnende planten: 5.0-6.0
Bomen algemeen: 5.5-6.5
Azalea / Rododendron en heide: 4.0-5.5

Calcium is belangrijk
Calcium uit kalkproducten is belangrijk voor:

  • wortelontwikkeling en het functioneren van de wortel
  • de opbouw van de celwanden
  • de stabiliteit van de chromosomen en de celdeling
  • de opname van Kalium (ionen uitwisseling).

Heel vaak wordt er geen kalk gestrooid omdat men bang is voor verhoging van de pH. Niets is echter minder waar. Om de pH te verhogen moeten we denken aan kalkgiften van 10 kg per are (100 m2) of meer. Onderhoudsbekalking om het calciumgehalte in de grond op peil te houden doen we met 5 kg per are. Een dergelijke gift heeft geen invloed op de pH maar heeft wel effect op de gezondheid van de plant en op een goede bodemstructuur. Bekalken (ook op kleigronden) is dus altijd aan te raden, tenzij er een calcium overschot is.

Maar hoe weet je dat dan? De enige manier om daar achter te komen is het nemen van een bodemmonster en daarbij ook het calciumgehalte mee te nemen. Gelukkig komt een overschot niet veel voor en kun je in het algemeen rustig een onderhoudsbekalking uitvoeren.

Voor informatie over bodemonderzoek kun je bijvoorbeeld terecht bij Innogreen.

Tekst: Ruud Snijders van Innogreen
Lees ook:
Het bodemleven
Bemesting voor gezonde groei
Regenwormen
Structuurverbetering bodem
Verschralen van de bodem

 
doorzoek de site
 

- Tip 4 -

Knip vaste planten resten in het voorjaar fijn en verspreid het tussen de planten als mulch. Probeer zo laat mogelijk te knippen i.v.m. overwinterende insecten in de stengels.

 

Zoekt u een bedrijf?

Met behulp van onze interactieve zoekfunctie kunt u Wilde Weelde bedrijven vinden.

Volg Wilde Weelde ook op Facebook en Twitter