Fotograaf: Peter Dargatz (pixabay.com)

Verschralen van de bodem

Kleine Vos op gele ganzenbloem. Foto: Vis à Vis Ontwerpers

Kleine Vos op gele ganzenbloem. Foto: Vis à Vis Ontwerpers

Waarom verschralen
Verschralen zorgt ervoor dat er minder voedingstoffen in de bodem komen. Het bodemleven ontwikkelt zich en de subtiele balans tussen de voedingstoffen die er in de bodem zitten wordt hersteld. De oorspronkelijke meer bloeirijke vegetatie krijgt een kans om zich te ontwikkelen. De biodiversiteit van de insecten en andere dieren wordt daarmee groter.

Hoe kun je de bodem verschralen
Verschraling kan op verschillende manieren gebeuren:

  • aanpassing van het bodemprofiel
  • maaien en afvoeren
  • begrazen
  • bemesten met kalk en kali

Aanpassing van het bodemprofiel
Met het afgraven van de bovenste grondlaag kan de bodem versneld verschraald worden. Door een nieuwe laag aan te brengen op de bestaande grond, meestal zand of zandachtige ondergrond kun je de bodem versneld verschralen. In beide gevallen wordt de ontwikkeling naar een andere (voedselarme) vegetatie in gang gezet. Een nadeel is het benodigde grondwerk. Het verplaatsen van de bodem is natuurlijk niet erg duurzaam.

Maaien en afvoeren
Een betere manier is de bestaande vegetatie te maaien en af te voeren. Dit proces kan versneld worden door het eerste jaar wat stikstof te geven waardoor de vegetatie sneller groeit en meer voedingsstoffen opneemt zoals kali en fosfaat. Je maait dan na de zaadzetting van de planten, omdat de plant daar fosfaat en kali voor nodig heeft. De gemaaide vegetatie wordt afgevoerd.
Aan deze methode kleven natuurlijk ook bezwaren. Omdat je na zaadzetting maait, vindt er dus uitzaaiing plaats en ben je de snelgroeiende vegetatie nog niet kwijt.

Een punt van aandacht is wel dat verschralen door middel van maaien of begrazen weliswaar snel leidt tot afname van stikstof en kali in de bodem maar dat fosfaat in de bodem blijft omdat dit weinig uitspoelingsgevoelig is en beperkt door de planten wordt opgenomen. Daardoor ontstaat nogal eens een vegetatie van ridderzuring, distel en witbol. Het is lastig om fosfaat te verminderen. Een oplossing is het verschralingsproces wat te rekken in tijd door wat stikstof te geven in het voorjaar om de plantengroei te bevorderen en daarmee wat extra fosfaat af te voeren.

Bij het maaien moet je erop letten dat je niet niet met zware apparatuur maait om de bodemstructuur te sparen.

Begrazen
Een andere wijze is het laten begrazen van een perceel. De dieren zorgen voor het “maai en afvoer” werk. Toch is ook hier sprake van verspreiding van zaden en vindt er “bemesting” plaats.

Plan van aanpak
Om te gaan verschralen heb je inzicht nodig in de voedingshuishouding van de bodem. Begin met het in kaart brengen van de bodem door een profiel te maken van de bodemopbouw. Neem ook een bodemmonster. Als er sprake is van een voedselarme onderlaag dan kun je ervoor kiezen om de rijke toplaag af te voeren. Je kunt ook zand toevoegen om de toplaag te verarmen.

Na analyse en eventueel aanpassing van de bodem ga je aan de slag met het maaibeheer. Maaien doe je één keer per jaar in de herfst. Op erg rijke gronden maai je zelfs twee keer per jaar, vroeg in de zomer en later in de herfst. Houd er rekening mee dat het tussen de drie en vier jaar duurt voor je resultaat ziet. Soms wordt twee jaar genoemd, maar dan is de uitgangssituatie al een vrij arme bodem.

Bemesten met kalk is vaak aan te bevelen omdat kalk zorgt voor een betere bodemstructuur en een meer basische grond, die bijdraagt aan het bodemecosysteem waardoor verteringsprocessen versnellen.

Blijft het fosfaatgehalte hoog in de bodem dan kun je met klaver inzaaien en bemesten met kalk en kali. Daarmee kun je versneld fosfaat afvoeren. Als je stopt met de kalk- en kaligift houdt de klaver het snel voor gezien en zal de beoogde vegetatie gaan ontwikkelen.

Op erg droge zandgronden kan met Bentoniet ook de natuurlijke buffering van water verbeterd worden om daarmee processen te versnellen en variatie in vegetatie in de hand te werken.

Tekst: Ruud Snijders van Innogreen
Lees ook:
Het bodemleven
Bemesting voor gezonde groei
Regenwormen
Structuurverbetering bodem
Zuurgraad van de bodem

 
doorzoek de site
 

- Tip 26 -

Laat zachthout van houtsoorten als wilg, vlier en populier in de tuin liggen voor het spannende rottingsproces.

 

Zoekt u een bedrijf?

Met behulp van onze interactieve zoekfunctie kunt u Wilde Weelde bedrijven vinden.

Volg Wilde Weelde ook op Facebook en Twitter